Browse By

1980 ÖNCESİ MİLLİYETÇİ HAREKET PARTİSİ

1980 ÖNCESİ MİLLİYETÇİ HAREKET PARTİSİ

Türk Siyasal hayatının önemli parçalarından biri olan MHP’nin tarihsel sürecini ve 1980 darbesine kadar süre zarfında ki süreci anlatacağız.

Osmanlı’yı dağılma sürecine götüren en önemli olaylardan biri de Fransız İhtilalidir.Fransız İhtilali muhafazakarlar karşısına özgürlükçü kral karşıtı bir milliyetçi kesimi ortaya çıkarmıştır.Fransız ihtilaliyle başalayan bu süreç, yeni bir devrin açılmasına sebep olmuş ve kısa zamanda Avrupanın siyasi sınırları çokça değişmiştir.

Osmanlı İmparatorluğunun tebaası birçok farklı milletten oluşunda bu milliyetçilik akımına ilk etapta bir reaksiyon göstermiş, Osmanlıcılık,İslamcılık ve son olarakta Turancılık akımlarının geliştiği ve devlet politikalarının bu akımlara göre şekillendiğini görürüz.Tüm bu çabaların sonuçsuz kalıp,devletin dağılmasını önlenememiştir.

Yeni bir devletin kurulma adımları ise,milliyetçilik çevcevesinde ve Türkçülük ideolojisiyle atılmıştır.

Milliyetçilik akımı, Ziya Gökalp, Yusuf Akçura,Nihal Atsız,Mehmet Emin Yurdakul vs. birçok isim bu akıma katkıda bulunmuştur.

MHP’NİN TEMEL İDEOLİJİLERİ

TÜRKÇÜLÜK:        Türk milliyetçiliği, Türklerin özgürlüğünü ve birliğini savunan kültürel, ilmî, felsefî ve siyasî görüş. Türkçülük ile aynı yapıdadır ancak Türkçülük sadece Türkiye Türkleri’nin değil, dünyadaki tüm Türk halklarının birliğini savunmaktadır.

ATATÜRK MİLLİYETÇİLİĞİ: Atatürk milliyetçiliği, 1924 Anayasası’nın 88. maddesinde ve Atatürk İlkelerinde de belirtilmiş olan, din ve ırk ayrımı gözetmeksizin, ulus tanımını dil, kültür ve siyasi birliktelik değerlerine dayandıran milliyetperverlik anlayışıdır.

TURANCILIK: Turancılık, tüm Ural-Altay kavimlerinin birliğini savunan siyasi görüş. İlk olarak Koreliler, Japonlar, Macarlar,Finler,Estonlar ve Rusya içindeki Fin-Ugor kavimleri ile beraber Tunguzlar, Moğollar ve Türklerin bir araya getirilmesi olarak ortaya çıkmıştır. Türkçü ve Turancı simalardan Ziya Gökalp, Türkçülüğün Esasları isimli eserinde Turancılığın Macarları, Moğolları, Tunguzları, Finuvaları içine alan bir kavimler karması olmadığı görüşünü belirtmiştir.

Rusya’da 1905 Devrimi’nden önceki günlerde Azeri ve Tatar aydınları tarafından ortaya atılmış, 1908’de II. Meşrutiyet’in ilanından sonra Türkiye’de de geniş yankı bulmuştur. İttihat ve Terakki yönetimi içinde Ziya Gökalp’in başını çektiği Turancı görüşler egemen olmuştur. Devrik Osmanlı Komutanı Enver Paşa, 1918-1922’de, karışıklık içinde olan Rusya’daTurancılık fikrini canlandırmaya çalışırken öldürülmüştür.

 

 

ÜLKÜCÜLÜK: Adının kökenleri Ziya Gökalp’ın kullandığı “Millî mefkure (ülkü)”‘ ve Nihal Atsız ve Türkçülerin kullandıkları “Millî ülkü” terimlerine kadar uzanır. 1950 – 1953 yılları arasında Türk Milliyetçileri Derneği tarafından kullanılmıştır. Ülkü, kelime anlamı bakımından “ideal” demektir. Ülkücülük ise, “idealizm”in karşılığıdır.

 

Günümüzde Milliyetçi Hareket Partisi, hali hazırda 3. En güçlü partisi iken 46.yıllık tarihi ilede siyasetimizin en köklü partilerindendir.Bu partinin ilk ortaya çıkması, birleşmeler ve isim değiştirmelerle devam etmiş ve şu an ki durumunu almıştır.

Bu süreç Cumhuriyetçi Millet Partisi ve Türkiye Köylü Partisinin birleşmesi ile başlamıştır.Dolayısıyla ilk önce kısaca bu partilerden söz etmek gerekir.

200px-ckmpCumhuriyetçi Millet Partisi, 1954 – 1958 yılları arasında etkinlik gösteren siyasi parti. 27 Ocak 1954’te kapatılan Millet Partisi’nin yerine 10 Şubat 1954 tarihinde kurulmuştur. Kurucuları arasında Osman Bölükbaşı, Ahmet Tahtakılıç, Hasan Koçdemir, Enis Akaygen ve Suphi Batur yer alır. Parti kurucu genel başkanı Osman Bölükbaşıdır. 2 Mayıs 1954’te yapılan genel seçimlerde oyların 4,85’ini alarak 5 milletvekili çıkardı. 27 Ekim 1957’de de 7,13 oy oranıyla 4 milletvekilliği kazandı. 16 Ekim 1958’de Türkiye Köylü Partisi ile birleşerek Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi (CKMP) ‘nin kuruluşunda yer aldı.

Türkiye Köylü Partisi, Demokrat Parti’den ayrılan bir grup tarafından sınıf temeline dayanmadan köylüyü savunmak için 19 Mayıs 1952’de kuruldu. Genel başkanı Remzi Oğuz Arık’tı. Liberal Köylü Partisi de bu partiye katıldı.

Parti tüzüğünü 16 Mayıs 1952’de İçişleri Bakanlığı’na veren Türkiye Köylü Partisi, 19 Mayıs’ta resmen kuruldu. Adana,Eskişehir, Konya, Kastamonu, Çanakkale ve İstanbul’dan gelen 77 kurucu üyenin katılımıyla yapılan ilk toplantıda parti tüzüğü ve programı görüşülerek onaylandı. Genel başkanlığa Remzi Oğuz Arık seçilirken yönetim kurulu, Ethem Menemencioğlu, Tahsin Demiray, Hakkı Kamil Beşe, Süreyya Endik, Cezmi Türk, Yusuf Ziya Eker, Cemil Kandemir, Asaf İlbay, Asım Günç gibi tanınmış Türkçülerden oluşmaktaydı.

Programında partinin bir sınıf savaşı yapmak ve bundan sınıfsal çıkarlar sağlamak amacıyla kurulmuş bir siyasal örgüt olmamasıyla Türk toplum yapsının temelini oluşturan köy ve köylünün bütün sosyal sorunların odak noktası olması vurgulanmaktaydı.

 

Türk siyasi hayatında fazla bir varlık gösteremeyen Türkiye Köylü Partisi, 1954 seçimlerinde başarısız oldu. Ekim 1957 erken seçimleri sonrasında Osman Bölükbaşı’nın Cumhuriyetçi Millet Partisi ile birleşerek partinin adını 1958’de Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi olarak değiştirdi.

 

Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi, 16 Ekim 1958’de Cumhuriyetçi Millet Partisi ile Türkiye Köylü Partisi’nin birleşmesiyle kurulan siyasi parti. Kurucuları arasında Osman Bölükbaşı, Ahmet Tahtakılıç, Hasan Koçdemir, Enis Akaygen ve Suphi Batur yer alır. CMP Genel Başkanı Osman Bölükbaşı yeni partinin de başkanı seçildi. CKMP, 1961 genel seçimlerinde % 14 oy alarak CHP ve AP’den sonra üçüncü parti olmuştur. 1962 yılında kurucusu ve genel başkanı Osman Bölükbaşı istifa ederek partiden ayrılmıştır. 1965’de Alparslan Türkeş ile birlikte 14’lerin çoğu partiye girmiştir. Aynı yıl Alparslan Türkeş genel başkan seçilmiştir. 1969’da Milliyetçi Hareket Partisi adını almıştır.

CKMP’nin 8-9 Şubat 1969 Olağanüstü Büyük Kongresi’nde delegelerin büyük desteğini alan “Milliyetçi Hareket Partisi” adı kabul edilmiştir. Büyük Kongreden sonra toplanan ilk genel idare kurulunda partinin amblemi “Üç Hilâl” olarak kararlaştırılmış ve aynı toplantıda MHP Gençlik Kolları için de “Hilâl içinde Kurt” amblemi benimsenmiştir.

MHP, 1969 ve 1973 genel seçimlerinde büyük başarılar sağlayamamıştır. Suat Hayri Ürgüplü kabinesinde “Türkeşçi” olarak tanımlanan üç bakan vardı: Mehmet Altınsoy, Hazım Dağlı, Mustafa Kepir. 1965 seçimlerinde parti %2,2 oy aldı. Milli Bakiye sistemiyle 11 milletvekili çıkardı. 1 senatörü vardı. 1968’de 14’lerden dört kişi partiden istifa etti. 1969 seçiminde Alparslan Türkeş Adana’dan milletvekili seçildi, 1973’e kadar MHP mecliste bir kişiyle temsil edildi. 1973 seçiminde 3 milletvekiliyle meclise girdi. 1 Nisan 1975’de 1. Milliyetçi Cephe Hükümeti (39. Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti)’ne girdi.

Alparslan Türkeş ve Mustafa Kemal Erkovan kabinede yer aldı. 22 Temmuz 1977’de oy oranını %3.4’ten, % 6.4’e çıkartarak 16 milletvekiliyle mecliste grup oluşturdu ve senatoya bir üye soktu, bu seçimin ardından kurulan 2. Milliyetçi Cephe Hükümeti (41. Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti)’nde ise biri başbakan yardımcılığı olmak üzere beş bakanlıkla temsil edilerek büyük bir atılımda bulundu: Alparslan Türkeş (başbakan yardımcısı), Agah Oktay Güner, Cengiz Gökçek, Gün Sazak ve Sadi Somuncuoğlu.

Milliyetçi Hareket Partisi, milliyetçi muhafazakar tabana seslendi. MSP ile görüş farklılığı milliyetçilik üzerindeydi.Alparslan Türkeş “Başbuğ” olarak nitelendiriliyordu. MHP, ÜGD, MİSK ve Pol-Bir kuruluşlarıyla toplumsal örgütlenmeye gitti. Birçok MHP’li 1970’lerdeki çatışmalarda sol görüşlüler tarafından öldürüldü. Ülkücülerin çatışmalara çekilmesinin fitilini, Ankara Erkek Teknik Yüksek Öğretmen Okulu öğrencisi ülkücü Ertuğrul Dursun Önkuzu’nun sol görüşlü öğrencilerce 3 gün boyunca işkence edilerek, 23 Kasım 1970 tarihinde öldürülmesi olayı ateşledi. Bu olaydan sonra, sol görüşlü gençlerle, ülkücü gençler sık sık çatıştı. Ülkücü, gazeteci, yazar ve milletvekili İlhan Darendelioğlu, milletvekili ve bakan Gün Sazak, MHP İstanbul İl BaşkanıRecep Haşatlı ve oğlu sol örgütlerin düzenlediği faili meçhul suikastlerde öldürüldüler.

MHP 1975’ten 12 Eylül Darbesine kadar bütün yurtta yaşanan terör olaylarında, Ülkü Ocakları’nın partiyle ilişkilendirilip suçlanmasıyla karşılaştı. Bozkurtlar veya “komando” olarak nitelenen gençler ile sosyalist sol militanların çatışması birçok kaynakta ülkenin bir iç savaşa sürüklendiği şeklinde yorumlandı ve askerler darbeden sonraki bildirilerinde en çok buna vurgu yaptılar. Bozkurtların baş sloganı Tanrı Türk’ü Korusun şeklindeydi. Parti bazılarınca nasyonal sosyalistlikle suçlandı, solgörüş taraftarlarınca faşistlikle itham edildi. Partililer her iki suçlamayı da reddetti ve Atatürk ilkelerine uygun olarak “Türk-İslam Ülküsü” (Ülkücülük) görüşünü savunduklarını dile getirdiler. MHP içindeki çalkantılarda görüşleri ırkçılığa yakın olarak tanımlananlar zamanla partiden atıldı.1977’de Milli Selamet Partisi’nden umudunu kestiğini açıklayan Necip Fazıl Kısakürek’in desteğini kazandı. MHP’nin resmi günlük gazetesi Her gün gazetesiydi. Daha akademik olan Ortadoğu gazetesinde milliyetçi ve mukaddesatçı profesörler yazıyordu. Bayrak, Millet ve Milli Ülkü gazeteleri ile Adalet Partisi’nin yayın organları da partiye destek veriyordu. Töre dergisi partinin görüşlerini bilimsel tabanda araştırıyordu.

 

1980 darbesinden hemen sonra kapatılan MHP,1983 Siyasi Partilerin kurulmasına izin verilince başka adlar altında da olsa tekrardan kuruldu.Bu 1983 kurulan Muhafazakar Parti, 1985 adını Milliyetçi Çalışma Parti olarak değiştirmiştir.Alparslan Türkeş, 1987’de siyasi yasağı kalkarak tekrar partinin başına gelmiştir.

 

MHP BAŞKANLARI:  1.Alparslan Türkeş  8 Şubat 1969 görev bitişi 1997

2.Muhittin Çolak    5 Nisan 1997 10 Haziran 1997

  1. Yıldırım Tuğrul Türkeş  10 Haziran 1997 6 temmuz 1997

4.Devlet Bahçeli  6 Temmuz 1997 ve hala görevde

 

 

MHP’NİN KURULDUĞUNDAN BERİ GİRDİĞİ SEÇİMLER

1969 SEÇİMLERİ

MHP SADECE 1 MİLLETVEKİLİ ÇIKARABİLMİŞTİR.

AP: 4.229.712 (%46,6) (256 MV)
CHP: 2.487.006 (%27,4) (143 MV)
GP: 597.818 (%6,6) (15 MV)
BĞMZ: 511.023 (%5,6) (13 MV)
MİLLET PARTİSİ: 292.961 (%3,2) (6 MV)
MHP: 275.091 (%3) (1 MV)

1973 SEÇİMLERİ

CHP: 3.570.583 (%33,3) (185 MV)                               Yine Alparslan Türkeş’in başkanlığında girilen
AP:3.197.897 (%29,8) (149 MV)                    
bu seçimde  sadece   3 milletvekili çıkarmıştır.
DEMOKRATİK PARTİ: 1.275.502 (%11,9)
(45 MV)
MSP: 1.265.771 (%11,8) (48 MV)
CGP: 564.343 (%5,3) (13 MV)
MHP: 362.208 (%3,4) (3 MV) BĞMZ: 303.218 (%2,8) (6 MV)
TBP: 303.218 (%2,8) (6 MV)

 

1977 SEÇİMLERİ

CHP: 6.136.171 (%41,4) (213 MV)                                            Bu seçimlerde bir önceki seçime göre
AP: 5.468.202 (%36,9) (189 MV)    
                    oyun 2 kat artırmış ve 16 milletvekili kazanmıştır.
MSP: 1.269.918 (%8,6) (24 MV)
MHP: 951.544 (%6,4) (16 MV)
BĞMZ: 370.035 (%2,5) (4 MV)
CGP: 277.713 (%1,9) (3 MV)
DEMOKRATİK PARTİ: 274.484 (%1,8)
(1 MV)

MHP siyasal hayatı boyunca tek başına iktidara gelememiştir.Ama 1977 koalisyona girmeyi başarmışlardır.5 bakanla koalisyonda ortak oldu.

MHP’nin bir diğer başarısı 1999 seçimlerinde %18 oy almalarıdır.Bu seçimlerde de koalisyonun güçlü ortağı olmuştu

 

KAYNAKÇALAR

1.tr.wikipedia.org/wiki/Milliyet%C3%A7i_Hareket_Partisi,24.06.2015

2.www.siyasetvakti.com/forum, 24.06.2015

3.Andrew Heywood, Siyasal Düşünceler,Adres Yayınları,8.baskı, (milliyetçilik bölümü)

4.Milliyetçi Hareket Partisi Programı 2009

5.Hatem Ete,Hamza Taşdelen, Ülkücülükten Tepkisel Milliyetçiliğe,Seta Yayınları,2014.

  1. François Georgeon, Türk Milliyetçiliğinin Kökenleri-Yusuf Akçura, Tarih Vakfı Dergisi, 2005

7.www.ysk.gov.tr, Genel seçimler arşivi, 24.06.2015

 

Be Sociable, Share!

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Devamını oku:
DÜNYA SİYASİ TARİHİ 1

SİYASİ TARİH Tarihin amacı kronolojik sıraya dizmek neden sonuç ilişkisi kurmak bir takım eğilimleri çıkarmaktır, günümüzü anlayabilmek için bu eğilimleri...

TÜRKİYE’NİN AVRUPA BİLRİĞİ İLİŞKİLERİ: ANKARA ANLAŞMASINDA ÖNGÖRÜLEN AŞAMALAR

Ankara Anlaşması'nda Öngörülen Aşamalar Ekonomisinin yeteri kadar gelişmemesi nedeniyle ilk görüşmeler yapıldığı dönemde Türkiye topluluğa hemen girmeye hazır değildi. Belirlenen...

ONLİNE HGS YÜKLEME

Değerli müşterilerimiz, bilmektesiniz ki hgs yükleme işlemleri artık sanıldığı kadar zor değil . Eskiden insanlar hgs yüklemek için bir çok...

Kapat
ücretsiz ilan